ऑनलाइन खरेदीपासून ड्रोनपर्यंत; लाल किल्ला स्फोट कटाच्या तपासात नवे धागेदोरे

लाल किल्ल्याजवळ झालेल्या कार स्फोटाच्या तपासात राष्ट्रीय तपास यंत्रणा (NIA) ने दाखल केलेल्या आरोपपत्रातून दहशतवादी कटाची व्याप्ती समोर आली आहे. सुमारे ७,५०० पानी आरोपपत्रात आरोपींनी स्फोटक उपकरणे तयार करण्यासाठी इंटरनेट, AI साधने आणि ऑनलाइन प्लॅटफॉर्मचा वापर केल्याचा दावा करण्यात आला आहे.

AI आणि ChatGPTच्या वापराचा आरोप

NIAच्या तपासानुसार, या प्रकरणातील आरोपी जसीर बिलाल वानी याने IED तयार करण्यासंबंधी माहिती मिळवण्यासाठी AI साधने आणि ChatGPTचा वापर केल्याचा आरोप आहे. तसेच ऑनलाइन व्हिडीओंच्या माध्यमातून स्फोटक उपकरणांबाबत माहिती मिळवण्याचा प्रयत्न केल्याचे आरोपपत्रात नमूद असल्याचे वृत्त आहे.

रॉकेट आणि ड्रोनवरही प्रयोग?

तपासात जसीर बिलाल वानीने तांत्रिक तयारीत भूमिका बजावल्याचा NIAचा दावा आहे. ड्रोनमध्ये बदल करण्यासोबतच रॉकेटशी संबंधित तांत्रिक प्रयोग करण्याचा प्रयत्न झाल्याचेही तपासात समोर आल्याचे वृत्त आहे. या माध्यमातून भविष्यातील हल्ल्यांसाठी विविध प्रकारची उपकरणे तयार करण्याची तयारी केली जात असल्याचा तपास यंत्रणेचा आरोप आहे.

ऑनलाइन प्लॅटफॉर्मवरून साहित्य खरेदी

आरोपपत्रात ई-कॉमर्स प्लॅटफॉर्मच्या वापराचाही उल्लेख आहे. तपासानुसार, स्फोटक उपकरणांच्या निर्मितीसाठी आवश्यक वस्तू ऑनलाइन माध्यमातून मागवण्यात आल्याचा आरोप आहे. त्यामुळे दहशतवादी कारवायांसाठी डिजिटल प्लॅटफॉर्मचा गैरवापर कसा केला जाऊ शकतो, याबाबतही या तपासातून गंभीर प्रश्न उपस्थित झाले आहेत.

निर्जन ठिकाणी उपकरणांच्या चाचणीचा संशय

NIAच्या तपासानुसार, कथित मॉड्यूलकडून स्फोटक उपकरणांच्या निर्मिती आणि चाचणीसाठी प्रयत्न करण्यात आले. काश्मीरमधील काही ठिकाणी तांत्रिक प्रयोग आणि उपकरणांची चाचणी झाल्याचा तपास यंत्रणेचा दावा आहे. या तपासादरम्यान विविध इलेक्ट्रॉनिक उपकरणे आणि इतर पुरावे जप्त करण्यात आल्याचे सांगण्यात आले आहे.

लाल किल्ला परिसरातील स्फोटाचे पुरावे

१० नोव्हेंबर २०२५ रोजी लाल किल्ल्याजवळ कारमध्ये झालेल्या भीषण स्फोटात अनेकांचा मृत्यू झाला होता आणि अनेक जण जखमी झाले होते. NIAच्या आरोपपत्रानुसार, उमर उन नबी याने या हल्ल्यात महत्त्वाची भूमिका बजावल्याचा आरोप आहे. स्फोटात वापरण्यात आलेल्या वाहनाचा फॉरेन्सिक तपासही करण्यात आला असून, विविध पुराव्यांच्या आधारे तपास पुढे नेण्यात आला आहे.

एकाच हल्ल्यापुरता कट मर्यादित नव्हता?

NIAच्या आरोपपत्रातून या कथित मॉड्यूलची तयारी दीर्घकाळ सुरू असल्याचा दावा समोर आला आहे. गुप्त बैठका, एन्क्रिप्टेड माध्यमातून संवाद आणि तांत्रिक साधनांचा वापर करून कटाची तयारी केल्याचे तपासात नमूद असल्याचे वृत्त आहे. त्यामुळे लाल किल्ला स्फोट हा केवळ एकच हल्ला नसून भविष्यातील दहशतवादी कारवायांसाठीही तयारी सुरू असल्याचा तपास यंत्रणेचा दावा आहे.

दरम्यान, या प्रकरणात न्यायालयीन प्रक्रिया सुरू असून आरोपपत्रातील दावे हे तपास यंत्रणेचे आरोप आहेत. त्यांची अंतिम सत्यता न्यायालयीन प्रक्रियेत निश्चित होणार आहे.