---Advertisement---
भारतीय सिनेसृष्टीतील प्रतिष्ठेचा राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार सोहळा यंदा राजधानी दिल्लीऐवजी गुजरातमध्ये रंगणार आहे. ७२ वा राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार सोहळा २२ सप्टेंबर २०२६ रोजी एकता नगर (केवडिया) येथे ‘स्टॅच्यू ऑफ युनिटी’च्या परिसरात होणार आहे. राष्ट्रपती द्रौपदी मुर्मू यांच्या हस्ते यावेळी देशभरातील चित्रपट कलाकार, दिग्दर्शक, तंत्रज्ञ आणि इतर विजेत्यांचा गौरव केला जाणार आहे.
दिल्लीबाहेर सोहळा नेण्यामागे काय?
१९५४ मध्ये राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कारांची सुरुवात झाली. त्यानंतर बहुतांश पुरस्कार सोहळे राजधानी दिल्लीत झाले. मात्र, यंदा माहिती आणि प्रसारण मंत्रालयाने हा सोहळा राष्ट्रीय राजधानीबाहेर नेण्याचा निर्णय घेतला आहे. केंद्राच्या मते, देशातील विविध भागांतील चित्रपट आणि सांस्कृतिक वैविध्याला व्यासपीठ देणे तसेच ‘एक भारत, श्रेष्ठ भारत’ या भावनेला चालना देणे हा या निर्णयामागील उद्देश आहे.
मात्र, राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कारांचा सोहळा दिल्लीबाहेर जाण्याची ही अगदी पहिलीच वेळ नाही. १७ वा राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार सोहळा चेन्नई येथे झाला होता. त्यामुळे यंदाचा बदल हा दीर्घकाळानंतरचा महत्त्वाचा भौगोलिक बदल आहे, असे म्हणणे अधिक अचूक ठरेल.
‘स्टॅच्यू ऑफ युनिटी’च्या सान्निध्यात पुरस्कार वितरण
गुजरातमधील एकता नगर हे सरदार वल्लभभाई पटेल यांच्या ५९७ फूट उंच ‘स्टॅच्यू ऑफ युनिटी’साठी प्रसिद्ध आहे. याच ठिकाणी राष्ट्रीय पुरस्कारांचा भव्य सोहळा आयोजित केला जाणार आहे. या कार्यक्रमासाठी विशेष तात्पुरत्या रचनेची उभारणी करण्यात येत असून सुमारे एक हजार पाहुण्यांच्या उपस्थितीची तयारी करण्यात आली आहे.
विशेष म्हणजे, याच वर्षी ‘स्टॅच्यू ऑफ युनिटी – एकता का प्रतीक’ या चित्रपटाला राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कारामध्ये दिग्दर्शनाचा सन्मान मिळाला आहे. त्यामुळे पुरस्कार सोहळ्याच्या ठिकाणालाही यंदा सिनेमाशी जोडलेला एक वेगळा संदर्भ मिळाला आहे.
‘आर्टिकल ३७०’ ठरला सर्वोत्कृष्ट चित्रपट
२०२४ मध्ये प्रदर्शित झालेल्या चित्रपटांच्या कामगिरीचा यंदाच्या पुरस्कारांमध्ये गौरव केला जाणार आहे. ‘आर्टिकल ३७०’ या चित्रपटाने सर्वोत्कृष्ट फीचर फिल्मचा पुरस्कार पटकावला आहे. याच चित्रपटासाठी यामी गौतम यांना सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्रीचा सन्मान मिळणार आहे.
सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्याचा पुरस्कार यंदा दोन कलाकारांना विभागून देण्यात आला आहे. मल्याळम चित्रपट ‘ब्रह्मयुगम’साठी मामूट्टी आणि ‘चंदू चॅम्पियन’साठी कार्तिक आर्यन यांची या पुरस्कारासाठी निवड झाली आहे.
दिग्दर्शक म्हणून पदार्पण करणाऱ्या रणदीप हुड्डा यांना ‘स्वातंत्र्य वीर सावरकर’साठी विशेष सन्मान मिळणार आहे. तर ‘अमरन’साठी राजकुमार पेरियासामी यांना सर्वोत्कृष्ट दिग्दर्शकाचा पुरस्कार जाहीर झाला आहे.
मराठीसह प्रादेशिक सिनेमाचाही गौरव
यंदाच्या पुरस्कारांमध्ये भारतीय सिनेमातील भाषिक आणि सांस्कृतिक वैविध्य ठळकपणे दिसून येत आहे. मराठी, संथाली, तमिळ, मल्याळम, तेलुगू, कन्नड, तुळू आणि गढवालीसह विविध भाषांतील चित्रपटांना पुरस्कार मिळाले आहेत. *‘मुक्काम पोस्ट बोंबिलवाडी’*ला सर्वोत्कृष्ट मराठी चित्रपटाचा पुरस्कार मिळाला आहे.
नॉन-फीचर विभागात ‘भंगार’ला सर्वोत्कृष्ट नॉन-फीचर फिल्मचा तर ‘राम-नामी’ला सर्वोत्कृष्ट डॉक्युमेंट्रीचा पुरस्कार मिळाला आहे. विशेष म्हणजे, नॉन-फीचर विभागात संथाली भाषेतील चित्रपटाला प्रथमच सन्मान मिळणार आहे.
‘कल्की २८९८ एडी’, ‘पुष्पा २’, ‘स्त्री २’चाही दबदबा
व्यावसायिकदृष्ट्या गाजलेल्या चित्रपटांनाही यंदाच्या पुरस्कारांमध्ये स्थान मिळाले आहे. ‘कल्की २८९८ एडी’ला सर्वोत्कृष्ट मनोरंजन करणाऱ्या चित्रपटाचा पुरस्कार मिळाला आहे. ‘पुष्पा: द रुल पार्ट-२’, ‘स्त्री २’, ‘भूल भुलैया ३’ आणि ‘महाराजा’ या चित्रपटांनाही विविध तांत्रिक आणि कलात्मक विभागांत पुरस्कार मिळाले आहेत.
चित्रपट समीक्षक म्हणून संजीव श्रीवास्तव यांचा सन्मान
सिनेमावरील लेखनासाठीही यंदा पुरस्कार जाहीर झाले आहेत. संजिव श्रीवास्तव यांना सर्वोत्कृष्ट चित्रपट समीक्षकाचा पुरस्कार मिळणार आहे. त्यामुळे अभिनय आणि दिग्दर्शनासोबतच चित्रपट समीक्षा आणि लेखन क्षेत्रातील योगदानाचाही राष्ट्रीय पातळीवर गौरव होणार आहे.
एकूणच, २२ सप्टेंबरचा हा सोहळा केवळ पुरस्कार वितरणापुरता मर्यादित न राहता राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कारांच्या दीर्घ परंपरेत बदलाची नोंद करणारा ठरणार आहे. दिल्लीच्या पारंपरिक चौकटीबाहेर जाऊन भारतीय सिनेमाच्या विविधतेला देशाच्या वेगवेगळ्या भागांमध्ये पोहोचवण्याचा नवा प्रयोग म्हणून या सोहळ्याकडे पाहिले जात आहे.
