तोंडातून येणारी दुर्गंधी देते ‘या’ गंभीर आजारांचे संकेत, वेळीच सावध व्हा, अन्यथा…

बर्‍याच वेळा काही लोकांच्या तोंडातून येणारा दुर्गंधीचा वास आपल्याला जाणवतो. साधारणपणे हा वास तोंड नीट स्वच्छ न ठेवणे, अन्नाचे अंश तोंडात राहणे किंवा काही विशिष्ट पदार्थ खाल्ल्यामुळे येतो असे मानले जाते. मात्र आरोग्यतज्ज्ञांच्या मते, तोंडातून येणारा वास हा कधीकधी शरीरातील एखाद्या गंभीर आजाराचा इशाराही ठरू शकतो.

वैज्ञानिक अभ्यासांनुसार तोंडातून येणाऱ्या वासाचे प्रकार वेगवेगळ्या आरोग्य समस्यांशी संबंधित असू शकतात. जसे नखांच्या स्थितीतून काही आजारांची माहिती मिळते, तसेच तोंडातील दुर्गंधी देखील शरीरातील बदलांची सूचना देऊ शकते. त्यामुळे तोंडातून सतत वेगळा किंवा तीव्र वास येत असल्यास त्याकडे दुर्लक्ष करू नये.

काही वेळा तोंडातून फळांसारखा गोडसर वास जाणवतो. तज्ज्ञांच्या मते, हा वास मधुमेहाशी संबंधित असू शकतो. शरीरात केटोन्सचे प्रमाण वाढल्यावर असा वास येऊ शकतो. काहींना तो खराब झालेल्या गोड पदार्थांसारखा किंवा नेलपॉलिश रिमूव्हरसारखा जाणवतो.

तोंडातून कुजलेल्या अंड्यांसारखा वास येत असल्यास तो पचनाशी संबंधित समस्येचा संकेत असू शकतो. पचन प्रक्रियेदरम्यान तयार होणाऱ्या हायड्रोजन सल्फाइड या वायूमुळे असा वास निर्माण होतो. त्यामुळे पोटाच्या तक्रारी असलेल्या व्यक्तींमध्ये हा वास अधिक जाणवू शकतो.

काही लोकांच्या तोंडातून धातूसारखा वास येतो. तज्ज्ञांच्या मते, हा वास मूत्रपिंडांच्या कार्यात अडथळा येत असल्याचे लक्षण असू शकतो. जेव्हा मूत्रपिंड शरीरातील विषारी घटक व्यवस्थित बाहेर टाकू शकत नाहीत, तेव्हा युरियाचे प्रमाण वाढते आणि त्याचा परिणाम लाळेवर होऊन तोंडातून असा वास येऊ शकतो.

काही प्रकरणांमध्ये माशांसारखा वास जाणवतो. ही स्थिती ट्रायमेथिलामिनुरिया नावाच्या चयापचयाशी संबंधित विकारामुळे उद्भवते. या अवस्थेत शरीर ट्रायमेथिलामाइन हा घटक योग्य प्रकारे विघटित करू शकत नाही. तज्ज्ञांच्या मते, असा वास यकृताच्या समस्येकडेही संकेत देऊ शकतो.

तोंडातून शिळा किंवा बुरशीसारखा वास येत असल्यास तोही काही आरोग्य समस्यांशी संबंधित असू शकतो. मूत्रपिंड किंवा यकृताच्या कार्यातील बिघाडामुळे असा वास निर्माण होऊ शकतो. याशिवाय तोंडाची स्वच्छता नीट न राखल्यास देखील अशी दुर्गंधी निर्माण होण्याची शक्यता असते.

तोंडाची दुर्गंधी अनेकदा सामाजिक परिस्थितीत लाजिरवाणी ठरू शकते. बाजारात विविध प्रकारचे माउथ फ्रेशनर उपलब्ध असले तरी काही नैसर्गिक उपायही उपयोगी ठरतात. उदाहरणार्थ, दोन लवंगा चावल्यास तोंडातील दुर्गंधी कमी होण्यास मदत होते. लवंगामध्ये अँटीबॅक्टेरियल गुणधर्म असल्यामुळे तोंडातील जीवाणूंची संख्या कमी होते.

याशिवाय वेलची खाल्ल्यानेही तोंड ताजेतवाने राहण्यास मदत होते. तुळशीची पाने देखील तोंडाच्या आरोग्यासाठी उपयुक्त मानली जातात. तुळशीमध्ये युजेनॉल, उर्सोलिक ॲसिड आणि कार्वाक्रोल यांसारखे घटक असतात, जे बॅक्टेरियाच्या वाढीवर नियंत्रण ठेवतात. त्यामुळे तोंडातील दुर्गंधी कमी होण्यास मदत होऊ शकते.