अंतर्मनाचा शोध घेण्याच्या प्रवासाची सुरुवात भारतातून, सरसंघचालक डॉ. मोहनजी भागवत यांचे प्रतिपादन

इंदूर : मानव ऐकून किंवा बोलून नव्हे तर पाहून शिकतात. भारताच्या प्रवासाने हे सत्य सिद्ध केले की आनंद बाहेर नसून आत आहे. खऱ्या अर्थाने अंतर्मनाचा शोध घेण्याचा प्रवास भारतात सुरू झाला, असे प्रतिपादन राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाचे सरसंघचालक डॉ. मोहनजी भागवत यांनी केले.

कासरावडातील लेपा येथील श्री रामकृष्ण विश्व सद्भावना निकेतन येथे आयोजित विचारप्रवर्तक कार्यक्रमात ‘मानवी विकासाद्वारे राष्ट्र निर्माण’ या विषयावर सरसंघचालक बोलत होते. डॉ. मोहनजी भागवत म्हणाले, प्रत्येक जण देवाचा अवतार आहे आणि म्हणूनच, कृपा नव्हे तर सेवा हा आपला धर्म आहे. आपल्यासाठी सेवा म्हणजे दान नाही तर समर्पण आहे. जीवनात येणाऱ्या कोणत्याही संधींची आपण समर्पित भावनेने सेवा केली पाहिजे. सेवा आपल्याला शुद्ध करते. आपल्याकडे जे काही आहे ते आपण दिले पाहिजे.

मानवी मूल्यांविषयी सरसंघचालक म्हणाले, अंतर्मनाचा प्रवास शाश्वत आनंदाकडे घेऊन जातो. आपल्या पूर्वजांनी अनुभवाच्या आधारे हे दाखवून दिले की अध्यात्म हा मायेचा पाया असावा. देवाने मानवतेला करुणा दिली आहे. मानवी करुणा इतरांचे सुख-दुःख समजते. इतरांकडे दुर्लक्ष करून आनंद उपभोगणे मानवी करुणेत नाही. जीवनाच्या मूल्यांसाठी शिक्षण आणि शुद्धता आवश्यक आहे. मानवांना केवळ स्वतःचे दुःख कमी करण्यासाठीच नव्हे तर समाज आणि राष्ट्राचे दुःख कमी करण्यासाठी देखील शिक्षणाची आवश्यकता आहे. हे भारताचे स्वरूप आहे. भारताचा जन्म जेव्हा आपण जगाला असा धर्म दिला तेव्हा झाला. गुलामगिरीच्या काळातही आपला स्वभाव तसाच राहिला.

भूतकाळातील ज्ञान मानवी मनात असते आणि म्हणूनच, आत असलेले ज्ञान बाहेर काढले पाहिजे. तंट्या मामा आणि गाडगे महाराजांसारख्या महापुरुषांना औपचारिक शिक्षण मिळाले नाही, तरीही त्यांचा आदर आजतगायत केला जातो. आपल्यात दैवी गुण आहेत; त्यांना बाहेर काढून शिकले पाहिजे. जागतिक मानवतेचे ज्ञान देणारे शिक्षण, स्वावलंबनाला सक्षम करणारे शिक्षण आणि श्रमाचा सन्मान करणारे शिक्षण हे खरे शिक्षण आहे. व्यक्तींवरील कृती ओळखणे आणि परिणामांपेक्षा प्रामाणिक आणि उत्कृष्ट कार्य करणे हे भारताचे स्वरूप आहे. भारताची प्रगती म्हणजे पाणी, जंगले, नद्या, पर्वत, प्राणी आणि मानवांची प्रगती, असेही सरसंघचालक डॉ. मोहनजी भागवत म्हणाले.

निमार अभ्युदय ग्रामीण व्यवस्थापन आणि विकास संघटना आणि श्री रामकृष्ण विश्व स‌द्भावना निकेतन यांनी आयोजित केलेल्या कार्यक्रमात ‘गोष्ट-नर्मदालयाची’ या ऑडिओबुकचे प्रकाशन करण्यात आले.

ही संस्था गेल्या १५ वर्षांपासून शिक्षण आणि कौशल्य विकास क्षेत्रात काम करत आहे. १७ ते २० जानेवारी रोजी श्री रामकृष्ण विश्व स‌द्भावना निकेतन येथे प्राणप्रतिष्ठा महोत्सव आयोजित करण्यात आला होता. त्यानंतर सरसंघचालक निकेतन आणि प्रकल्पाला भेट देण्यासाठी लेपा येथे आले. ही संस्था आदिवासी भागातील कुपोषित मुलांना शिक्षण आणि कौशल्य विकास प्रदान करते.