---Advertisement---
मुंबईत प्रगत हृदयविकार उपचारांच्या क्षेत्रात लक्षणीय प्रगती होत असल्याचे दिसून येत आहे. विशेषतः ‘ऑर्टिक स्टेनोसिस’ या गंभीर हृदयविकाराच्या उपचारासाठी वापरल्या जाणाऱ्या TAVR (Transcatheter Aortic Valve Replacement) प्रक्रियेची मागणी गेल्या वर्षभरात मोठ्या प्रमाणात वाढली आहे. उपलब्ध माहितीनुसार, शहरात या प्रक्रियेच्या संख्येत सुमारे 25 टक्क्यांची वाढ नोंदवली गेली आहे.
ऑर्टिक स्टेनोसिस हा आजार प्रामुख्याने 60 वर्षांवरील व्यक्तींमध्ये आढळतो. या विकारात हृदयातील मुख्य झडप अरुंद होत जाते, त्यामुळे शरीराच्या विविध अवयवांना आवश्यक प्रमाणात रक्तपुरवठा होण्यात अडथळे निर्माण होतात. श्वास घेण्यास त्रास होणे, लवकर थकवा जाणवणे, छातीत वेदना किंवा अस्वस्थता आणि चक्कर येणे ही त्याची प्रमुख लक्षणे आहेत. मात्र, ही लक्षणे अनेकदा वाढत्या वयाशी संबंधित समजून दुर्लक्षित केली जातात. त्यामुळे निदान आणि उपचार उशिरा होण्याचा धोका वाढतो. वेळेवर उपचार न झाल्यास हृदय निकामी होण्याची शक्यता निर्माण होऊ शकते.
हृदयाच्या झडपांशी संबंधित आजारांविषयी जनजागृती वाढत असल्याने तसेच निदानाची साधने अधिक प्रभावी होत असल्याने TAVR प्रक्रियेचा स्वीकार वाढत आहे. सुरुवातीच्या काळात ही पद्धत केवळ उच्च जोखमीच्या रुग्णांसाठी वापरली जात होती. मात्र आता मध्यम आणि कमी जोखमीच्या रुग्णांनाही या उपचारांचा लाभ दिला जात असून काही निवडक तरुण रुग्णांमध्येही तिचा वापर केला जात आहे.
मुंबईतील अनेक रुग्णालयांमध्ये अत्याधुनिक इमेजिंग सुविधा, हायब्रिड कॅथ लॅब्स आणि विविध तज्ज्ञांच्या संयुक्त सहभागातून उपचार नियोजन केले जात आहे. त्यामुळे जटिल हृदयविकारांवर अधिक सुरक्षित आणि अचूक उपचार करणे शक्य झाले आहे.
एस. एल. रहेजा हॉस्पिटलच्या इंटरव्हेन्शनल अँड स्ट्रक्चरल कार्डिओलॉजी विभागाचे संचालक डॉ. हरेश मेहता यांनी सांगितले की, गेल्या काही वर्षांत मिनिमली इन्व्हेसिव्ह कार्डिअॅक उपचारांचा वापर सातत्याने वाढला आहे. TAVR प्रक्रियेमुळे रुग्णांना कमी शारीरिक त्रास सहन करावा लागतो, उपचारांचे परिणाम अधिक चांगले मिळतात आणि रुग्ण तुलनेने कमी कालावधीत आपल्या दैनंदिन आयुष्यात परतू शकतात.
या उपचारपद्धतीच्या प्रभावीतेला संशोधनाचाही आधार मिळाला आहे. ‘द न्यू इंग्लंड जर्नल ऑफ मेडिसिन’मध्ये प्रसिद्ध झालेल्या सात वर्षांच्या अभ्यासात जवळपास एक हजार रुग्णांचा समावेश करण्यात आला होता. या संशोधनात TAVR आणि पारंपरिक ओपन-हार्ट शस्त्रक्रिया यांच्यात मृत्यूदर, स्ट्रोक किंवा पुन्हा रुग्णालयात दाखल होण्याच्या प्रमाणात विशेष फरक आढळून आला नाही.
याशिवाय, TAVR प्रक्रिया झालेल्या अनेक रुग्णांना साधारण दोन ते तीन दिवसांत रुग्णालयातून घरी जाणे शक्य होते. त्यामुळे त्यांचे पुनर्वसन जलद गतीने होते आणि नियमित जीवनशैली लवकर सुरू करता येते.
डॉ. मेहता यांच्या मते, सध्याच्या काळात उपचारांबरोबरच कृत्रिम झडपे किती काळ टिकतील, भविष्यातील वैद्यकीय गरजा आणि रुग्णांचे दीर्घकालीन व्यवस्थापन यावरही तितकाच भर दिला जात आहे. आधुनिक तंत्रज्ञानामुळे भारतातील हृदयविकार उपचार सुविधा आता जागतिक दर्जाच्या केंद्रांशी स्पर्धा करण्यास सक्षम होत आहेत.
तज्ज्ञांच्या मते, ऑर्टिक स्टेनोसिसविषयी वाढती जागरूकता आणि अत्याधुनिक उपचारांची उपलब्धता यामुळे मुंबई देशातील प्रगत हृदयविकार
