---Advertisement---
समालखा : संघाचा विस्तार म्हणजे राष्ट्रीय विचारांचा विस्तार आहे, असे प्रतिपादन राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाचे सरकार्यवाह दत्तात्रेय होसबळे यांनी शनिवारी केले. रा. स्व संघाच्या अ. भा. प्रतिनिधी सभेची तीन दिवसीय बैठक संपन्न झाली. यावेळी त्यांनी पत्रकारांशी संवाद साधला.
अ. भा. प्रतिनिधी सभेची बैठक संघटनात्मक कार्याचा विस्तार करण्याचा, राष्ट्रहितासाठी समाजातील सज्जनशक्तींचा सहभाग वाढविण्याचा आणि सामाजिक सलोखा वृद्धिंगत करण्याचा संकल्प करून संपन्न झाली. मागील वर्षभरात संघटनेच्या कार्यात लक्षणीय विस्तार झाला आहे. संघाच्या शाखांची संख्या वाढून ८८,००० झाली आहे. यात सुमारे ६,००० शाखांची वाढ झाली आहे, तर ज्या ठिकाणी या शाखा कार्यरत आहेत, अशा ठिकाणांची संख्याही वाढून ५५,००० पेक्षा जास्त झाली आहे. या व्यतिरिक्त साप्ताहिक मिलन आणि लहान गटांची संख्याही वाढली आहे. संघटनात्मक विस्ताराकडे या संदर्भात पाहणेही आवश्यक आहे की, संघाच्या शाखा आता अंदमान बेटे, अरुणाचल प्रदेश, लेह आणि दुर्गम आदिवासी भागांसारख्या प्रदेशांमध्ये कार्यरत आहेत. संघाच्या शताब्दी वर्षाच्या निमित्ताने आयोजित केल्या जात असलेल्या विविध कार्यक्रमांमध्येही हा संघटनात्मक विस्तार स्पष्टपणे दिसून येत आहे, असे दत्तात्रेय होसबळे यांनी सांगितले.
संघटनात्मक विस्तारासोबतच संघ समाजातील गुणवत्ता वाढवण्यासाठीही सातत्याने कार्यरत आहे, असे दत्तात्रेय होसबळे यांनी सांगितले. पंच परिवर्तन’ या माध्यमाद्वारे समाजात सकारात्मक बदल घडवून आणणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे. भारतीयत्व किंवा हिंदुत्व ही केवळ एक संकल्पना नसून, ती एक जीवनपद्धती आहे आणि तिच्या माध्यमातून संपूर्ण समाजात गुणांचा विस्तार व्हायला हवा. यासाठी समाजातील सज्जनशक्तींना संघटित करणे आणि ‘पॉवर ऑफ गॉड’ राष्ट्रीय हिताच्या दिशेने वळवणे अत्यावश्यक आहे. समाजाने जात व पंथाचे भेद विसरून थोर विभूतींच्या योगदानाचा स्वीकार करावा आणि त्यांच्या माध्यमातून सकारात्मक बदलाच्या दिशेने वाटचाल करावी, असे प्रतिपादन सरकार्यवाहांनी केले. याच दिशेने, गुरू श्री तेग बहादूरजी यांच्या हौतात्म्याच्या ३५० व्या वर्षानिमित्त संघाच्या स्वयंसेवकांनी देशभरात २,००० पेक्षा जास्त कार्यक्रमांचे आयोजन केले. यामध्ये सात लाखांपेक्षा जास्त लोकांनी सहभाग घेतला. त्याचप्रमाणे राष्ट्रगान ‘वंदे मातरम्’चा १५० वा वर्धापन दिनही अत्यंत उत्साहात साजरा करण्यात आला. संत शिरोमणी रविदासजी महाराज यांच्या ६५० व्या जयंतीनिमित्त आगामी वर्षात विविध कार्यक्रमांचे आयोजन करण्याच्या योजना आखण्यात आल्या आहेत.
संघाच्या आगामी वर्षातील नियमित प्रशिक्षण शिबिरांबाबत माहिती देण्यात आली असून, त्यानुसार एकूण ९६ शिबिरे आयोजित केली जातील. यात ११ विभागांमधील शिबिरांचा तसेच नागपूर येथील एका शिबिराचा समावेश आहे. प्रतिनिधी सभेत गोकल्याण आणि ग्रामीण विकासाशी संबंधित योजनांवरही चर्चा करण्यात आली आहे. नागरिकांना त्यांच्या घरांच्या छतावर भाजीपाला पिकवण्यासाठी प्रोत्साहित केले जाईल. यासाठी ते देशी गाईचे शेण आणि गोमूत्र यांचा खत म्हणून वापर करू शकतील. अशा प्रकारे प्रत्येक जण गोसंवर्धनाच्या कार्यात आपले योगदान देऊ शकेल. त्याचप्रमाणे, नागरिक हरितगृहांची उभारणी करण्याचाही संकल्प करू शकतात. याद्वारे घरातील पॉलिथिनचा वापर कमी करणे आणि पाण्याची बचत करणे यासारख्या प्रयत्नांना चालना मिळेल, असे दत्तात्रेय होसबळे यांनी सांगितले.
संघाच्या संघटनात्मक रचनेतील बदलांविषयीच्या प्रश्नाला उत्तर देताना दत्तात्रेय होसबळे यांनी सांगितले की, या रचनेच्या विकेंद्रीकरणावर विचारविनिमय करण्यात आला असून, त्यामध्ये सध्याच्या ‘प्रांतां’च्या जागी लहान विभाग स्थापन करण्याचा प्रस्ताव समाविष्ट आहे. या प्रस्तावाची अंमलबजावणी झाल्यास, सध्याच्या ४६ प्रांतांची जागा ८० पेक्षा जास्त विभाग घेतील. एका प्रश्नाला उत्तर देताना सरकार्यवाह म्हणाले की, समाजात अस्तित्वात असलेला जातीय भेदभाव नष्ट करण्यासाठी प्रसारमाध्यमांनीही पुढाकार घेतला पाहिजे आणि कोणत्याही निवडणुकीदरम्यान मतदारांच्या रचनेचे जातीय निकषांवर आधारित विश्लेषण प्रकाशित करणे थांबवले पाहिजे. सध्याच्या आंतरराष्ट्रीय परिस्थितीत, राष्ट्रीय हितासाठी सरकारकडून केल्या जात असलेल्या राजनैतिक प्रयत्नांची त्यांनी स्तुती केली तसेच जागतिक स्तरावर संघ हा शांतता आणि विकासाचा पुरस्कर्ता म्हणून उभा आहे, असेही नमूद केले.
डॉ. हेडगेवार यांनी कोणत्याही समुदायाचा, पंथाचा अथवा उपासना पद्धतीचा विरोध करण्यासाठी संघाची स्थापना केली नाही, असे दत्तात्रेय होसबळे यांनी एका प्रश्नाला उत्तर देताना सांगितले. आपले पूर्वज एकच आहेत आणि उपासनेच्या पद्धतींमधील फरकाम ळे काहीही फरक पडत नाही, असे प्रतिपादन संघाचे द्वितीय सरसंघचालक श्रीगुरुजी यांनी केले होते. त्यांनी ‘डीएनए’ हा शब्द वापरला नसला, तरी त्यामागील मूळ उद्देश नेमका हाच होता. जे कोणी भारताला आपली मातृभूमी आणि राष्ट्र मानतात आणि ज्यांच्या ठायी भारतीयत्वाचा भाव वसलेला आहे. ते सर्व जण हिंदू आहेत. संघामध्ये प्रत्येकाचे स्वागत आहे. समाजासाठी चांगले कार्य करणाऱ्या कोणत्याही व्यक्तीला आम्ही संघाचा स्वयंसेवक मानतो, असे प्रतिपादन तृतीय सरसंघचालक बाळासाहेब देवरस यांनी केले होते.
अंदमान आणि अरुणाचलसह देशभरात संघाविषयी उत्साह
सरसंघचालकांच्या उपस्थितीत अंदमानमध्ये आयोजित करण्यात आलेल्या एका हिंदू परिषदेत, नऊ प्रमुख बेटांवरील १३,००० पेक्षा जास्त लोकांनी सहभाग घेतला. त्याचप्रमाणे अरुणाचल प्रदेशसारख्या कमी लोकसंख्या घनता असलेल्या राज्यातही २१ स्वधर्म परिषदांमध्ये ३७,००० पेक्षा जास्त लोकांनी सहभाग नोंदवला.
जाती-धर्माच्या भेदांपलीकडे जाऊन महान व्यक्तींचा सन्मान
समाजाने जाती-धर्माच्या भेदांपलीकडे जाऊन महान व्यक्तींच्या योगदानाची दखल घेतली पाहिजे आणि त्यांच्यापासून प्रेरणा घेऊन सकारात्मक सामाजिक परिवर्तनाच्या दिशेने वाटचाल केली पाहिजे. याच भावनेने प्रेरित होऊन, संघाच्या स्वयंसेवकांनी गुरू श्री तेग बहादूरजी यांच्या हौतात्म्याच्या ३५० व्या स्मृतिदिनानिमित्त देशभरात २,००० पेक्षा जास्त कार्यक्रमांचे आयोजन केले. या कार्यक्रमांना ७ लाखांपेक्षा जास्त लोकांनी उपस्थिती लावली.
