---Advertisement---
महावीर जयंती हा जैन धर्मातील सर्वात महत्त्वाचा सण असून भगवान महावीर यांच्या जन्मदिनानिमित्त देशभरात श्रद्धा आणि भक्तिभावाने साजरा केला जातो. अहिंसा, सत्य, त्याग आणि करुणेचा संदेश देणाऱ्या महावीरांची जयंती दरवर्षी चैत्र महिन्याच्या शुक्ल पक्षातील त्रयोदशी तिथीला साजरी केली जाते.
यंदा 2026 मध्ये त्रयोदशी तिथी ३० मार्च रोजी सकाळी ७.०९ वाजता सुरू होऊन ३१ मार्च रोजी सकाळी सुमारे ७ वाजता समाप्त होत आहे. त्यामुळे पंचांगानुसार महावीर जयंती ३१ मार्च रोजी साजरी केली जाणार असली, तरी काही जण ३० मार्चलाही हा सण पाळतात.
भगवान महावीरांचे जीवन आणि कार्य
भगवान महावीर यांचा जन्म इ.स.पूर्व ५९९ मध्ये वैशाली येथे झाला. त्यांचे वडील राजा सिद्धार्थ आणि आई त्रिशला होते. त्यांचे मूळ नाव वर्धमान होते. वयाच्या ३० व्या वर्षी त्यांनी सांसारिक जीवनाचा त्याग करून तपश्चर्येचा मार्ग स्वीकारला. सुमारे १२ वर्षांच्या कठोर साधनेनंतर त्यांना ज्ञानप्राप्ती झाली.
महावीरांनी मानवतेला अहिंसा, सत्य, अनासक्ती आणि वैराग्याचा मार्ग दाखवला. त्यांच्या शिकवणीमुळे समाजात शांतता, सहिष्णुता आणि बंधुभावाची भावना दृढ झाली.
साजरा करण्याची परंपरा
महावीर जयंतीच्या दिवशी जैन समाजात विविध धार्मिक कार्यक्रमांचे आयोजन केले जाते. मंदिरांमध्ये विशेष पूजा-अर्चा, प्रवचने, रथयात्रा आणि ध्यानसाधना केली जाते. तसेच दानधर्म, अन्नदान आणि गरजूंना मदत करण्यावर विशेष भर दिला जातो.
या दिवशी प्राणीमात्रांवर दया ठेवण्याचा, हिंसाचार टाळण्याचा आणि शांततेचा संदेश समाजात पसरवला जातो. अनेक ठिकाणी अहिंसेचा संदेश देण्यासाठी रॅली आणि जनजागृती कार्यक्रमही घेतले जातात.
महावीरांचा संदेश आजही प्रेरणादायी
आजच्या तणावग्रस्त आणि हिंसक वातावरणात भगवान महावीर यांची शिकवण अधिकच महत्त्वाची ठरते. त्यांनी दिलेला अहिंसा आणि सत्याचा मार्ग मानवजातीसाठी दिशादर्शक आहे.
महावीरांचे प्रमुख संदेश:
अहिंसा हीच सर्वोच्च धर्म
सर्व प्राणीमात्रांवर दया करा
सत्याचा मार्ग स्वीकारा
दान आणि पुण्यकर्म करा
इतरांच्या विचारांचा आदर ठेवा
शांतता आणि सहिष्णुता जोपासा
महावीर जयंती हा सण आपल्याला संयम, आत्मशुद्धी आणि मानवतेची जाणीव करून देतो. त्यांच्या विचारांचा अंगीकार करून समाज अधिक शांत, समृद्ध आणि सुसंवादी बनवण्याची गरज आहे.
