---Advertisement---
वॉशिंग्टन/तेहरान:
गेल्या ४० दिवसांपासून अमेरिका आणि इराण यांच्यात सुरू असलेल्या भीषण युद्धाला अखेर पूर्णविराम मिळाला आहे. अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी इराणविरोधात दोन आठवड्यांसाठी शस्त्रसंधीची घोषणा केली असून, इराणनेही या निर्णयाला सकारात्मक प्रतिसाद दिला आहे. या महत्त्वपूर्ण घडामोडीमुळे आखाती देशांमधील तणाव निवळण्याची शक्यता निर्माण झाली असून इराणमधील नागरिकांना मोठा दिलासा मिळाला आहे.
या युद्धाबाबत आणि शस्त्रसंधीबाबतचे १० महत्त्वाचे मुद्दे खालीलप्रमाणे आहेत:
१. शांतता प्रस्तावावर शिक्कामोर्तब
राष्ट्राध्यक्ष ट्रम्प यांनी इराणच्या १०-कलमी शांतता प्रस्तावाला ‘व्यावहारिक’ मानले आहे. इराणचे वीज प्रकल्प, पूल आणि पायाभूत सुविधांना लक्ष्य न करण्याचे आश्वासन अमेरिकेने दिले असून, १० एप्रिल रोजी इस्लामाबादमध्ये उभय देशांच्या शिष्टमंडळाची महत्त्वाची बैठक होणार आहे.
२. इस्रायली हल्ल्यांचे सावट कायम
शस्त्रसंधीवर स्वाक्षरी झाली असली तरी जमिनीवरील हिंसाचार पूर्णपणे थांबलेला नाही. इराणने कराराचा स्वीकार केला आहे, मात्र इस्रायली सैन्य अजूनही इराणवर हल्ले करत असल्याने आखाती प्रदेशात अनिश्चिततेचे वातावरण कायम आहे.
३. होर्मुझची सामुद्रधुनी खुली करणार
ट्रम्प यांनी स्पष्ट केले की, जर इराणने होर्मुझची सामुद्रधुनी सुरक्षितपणे खुली केली, तर अमेरिका इराणवरील बॉम्बफेक आणि विनाशकारी लष्करी कारवाई दोन आठवड्यांसाठी स्थगित करेल.
४. इराणची बचावात्मक भूमिका
इराणने म्हटले आहे की, जर अमेरिकेने हल्ले थांबवले तर त्यांचे सशस्त्र दलही बचावात्मक कारवाया थांबवेल. इराण सध्या अमेरिकेच्या १५-कलमी प्रस्तावावर विचार करत असून १०-कलमी योजनेनुसार वाटाघाटी करण्यास तयार आहे.
५. सुरक्षित वाहतुकीची शक्यता
तेहरानने दिलेल्या माहितीनुसार, तांत्रिक मर्यादा लक्षात घेऊन दोन आठवड्यांच्या कालावधीसाठी होर्मुझच्या सामुद्रधुनीतून सुरक्षित वाहतूक करणे शक्य होणार आहे.
६. विजयाचे दावे आणि प्रत्युत्तर
इराणने या शस्त्रसंधीला ‘तेहरानचा विजय’ म्हणून घोषित केले आहे. मात्र, व्हाईट हाऊसने हा दावा फेटाळून लावत म्हटले की, अमेरिकेच्या लष्करी दबावामुळेच इराणला सामुद्रधुनी उघडण्यास भाग पाडले आहे.
७. इस्रायलची भूमिका अस्पष्ट
व्हाईट हाऊसने सांगितले की इस्रायलने हल्ले थांबवण्यास संमती दिली आहे, परंतु लष्करी सूत्रांनुसार हल्ले अद्याप सुरूच आहेत. यावर अधिकृत निवेदनाची प्रतीक्षा आहे.
८. क्षेपणास्त्रांचा इशारा
शस्त्रसंधी जाहीर झाली असली तरी खबरदारीचा उपाय म्हणून सौदी अरेबिया, बहरीन आणि कुवेतसह संपूर्ण आखाती प्रदेशात क्षेपणास्त्र हल्ल्यांचा हाय अलर्ट जारी करण्यात आला आहे.
९. दीर्घकालीन शांतता योजना आणि कर
इराणच्या दीर्घकालीन योजनेत ओमानच्या सहकार्याने सामुद्रधुनीतून जाणाऱ्या जहाजांवर कर लावण्याचा प्रस्ताव आहे. हा महसूल युद्धाने उद्ध्वस्त झालेल्या भागाच्या पुनर्बांधणीसाठी वापरला जाईल. तसेच, अमेरिकेने आपले सैन्य मागे घ्यावे आणि जप्त केलेली मालमत्ता परत करावी, अशी अट इराणने ठेवली आहे.
१०. पाकिस्तानची मध्यस्थी
पाकिस्तानचे पंतप्रधान शाहबाज शरीफ यांनी या शस्त्रसंधीचे स्वागत केले असून इस्रायल आणि हिजबुल्लाह यांनीही लेबनॉनमधील युद्ध थांबवावे, असे आवाहन केले आहे. त्यांनी दोन्ही देशांच्या प्रतिनिधींना चर्चेसाठी आमंत्रित केले आहे.
