कच्च्या तेलाच्या दरात मोठी उसळी; ब्रेंट क्रूड १०६ डॉलर पार, विकसनशील देशांवर आर्थिक संकटाचे सावट

मध्य पूर्वेतील वाढत्या संघर्षामुळे जागतिक बाजारात कच्च्या तेलाच्या किमतींमध्ये मोठी वाढ झाली असून, ब्रेंट क्रूडचा दर प्रति बॅरल १०६ डॉलरच्या पुढे गेला आहे. अमेरिका-इराण तणाव, होर्मूझ सामुद्रधुनीवरील वाढलेला दबाव आणि रखडलेल्या राजनैतिक चर्चांमुळे जागतिक ऊर्जा बाजारात अस्थिरता निर्माण झाली आहे.
मंगळवारी ब्रेंट क्रूड फ्युचर्समध्ये २.४० टक्क्यांची वाढ होत दर प्रति बॅरल १०६.५१ डॉलरवर पोहोचला. तर यूएस वेस्ट टेक्सास इंटरमीडिएट (WTI) कच्च्या तेलाच्या दरातही वाढ होऊन तो ९८.३८ डॉलर प्रति बॅरलवर पोहोचला. याआधीच्या सत्रात दोन्ही बेंचमार्कमध्ये जवळपास २.३० टक्क्यांची तेजी नोंदवण्यात आली होती.

अमेरिका आणि इराण यांच्यात सुरू असलेल्या संघर्षामुळे होर्मूझ सामुद्रधुनीवर तणाव वाढला आहे. जगातील मोठ्या प्रमाणातील तेल वाहतूक या मार्गावरून होत असल्याने संभाव्य नाकेबंदीची भीती व्यक्त केली जात आहे. अमेरिकेचे अध्यक्ष Donald Trump यांनी इराणसोबतचा युद्धविराम “जीवनरक्षक प्रणालीवर” असल्याचे म्हणत तेहरानच्या भूमिकेवर टीका केली.
दरम्यान, या परिस्थितीमुळे आधुनिक इतिहासातील सर्वात मोठ्या ऊर्जा संकटाची शक्यता व्यक्त केली जात आहे. अनेक देश आपत्कालीन तेल साठे वापरण्याच्या तयारीत असताना, विकसनशील देशांकडे पुरेशा ऊर्जा साठ्यांचा अभाव असल्याने त्यांना मोठा आर्थिक फटका बसण्याची भीती आहे.

‘आंतरराष्ट्रीय ऊर्जा संस्था’ म्हणजेच International Energy Agency (IEA) ने मार्चमध्ये ४० कोटी बॅरल्सचा आपत्कालीन साठा बाजारात उपलब्ध करून दिला होता. मात्र, यामुळे विकसनशील देशांकडे ऊर्जा सुरक्षेसाठी आवश्यक साठ्यांची कमतरता असल्याचे अधोरेखित झाले आहे.
या संकटाचा सर्वाधिक परिणाम आशिया-पॅसिफिक प्रदेशावर होण्याची शक्यता वर्तवली जात आहे. इंधन आयातीवर अवलंबून असलेल्या अर्थव्यवस्थांना वाढत्या तेलदरांचा थेट फटका बसत आहे. Asian Development Bank (ADB) नेदेखील २०२६ साठीचा आर्थिक वाढीचा अंदाज ५.१ टक्क्यांवरून कमी करून ४.७ टक्क्यांपर्यंत आणला आहे.