---Advertisement---
यंदाच्या नैऋत्य मान्सून हंगामात ‘एल निनो’चा प्रभाव वाढत असल्याने भारतासमोर पुढील काही महिने मोठी आव्हाने उभी राहू शकतात. हवामान तज्ज्ञांच्या मते, जुलै ते नोव्हेंबर या कालावधीत पावसाचे प्रमाण कमी राहण्याची शक्यता असून त्याचा परिणाम शेती, जलसाठे आणि दैनंदिन जीवनावर होऊ शकतो.
२०२६ चा नैऋत्य मान्सून जूनच्या सुरुवातीला भारतात दाखल झाला. केरळ किनारपट्टीवर मान्सूनचे आगमन नेहमीपेक्षा काहीसे उशिराने झाले. त्यानंतर देशातील अनेक भागांमध्ये अपेक्षेपेक्षा कमी पाऊस नोंदवला गेला. हवामानातील या बदलामागे ‘एल निनो’ ही प्रमुख नैसर्गिक घटना कारणीभूत मानली जात आहे.
प्रशांत महासागरातील समुद्रपृष्ठावरील तापमान वाढल्यामुळे निर्माण होणाऱ्या परिस्थितीला ‘एल निनो’ असे म्हटले जाते. या घटनेचा परिणाम जगभरातील हवामानावर होत असतो. भारतात विशेषतः जून ते सप्टेंबर या मान्सून कालावधीत एल निनो सक्रिय झाल्यास पावसाचे प्रमाण घटण्याची शक्यता वाढते.
हवामान अभ्यासकांच्या मते, एल निनोचा संपूर्ण परिणाम अद्याप स्पष्टपणे दिसून आलेला नसला तरी पुढील काही महिन्यांत त्याची तीव्रता वाढू शकते. त्यामुळे अनेक राज्यांमध्ये सरासरीपेक्षा कमी पाऊस, शेती उत्पादनात घट, जलसाठ्यांवर ताण आणि काही भागांत दुष्काळसदृश परिस्थिती निर्माण होण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे.
विशेषतः खरीप हंगामातील पिकांसाठी पुरेशा पावसाची आवश्यकता असते. पावसात खंड पडल्यास पेरणी, पिकांची वाढ आणि उत्पादन यावर थेट परिणाम होऊ शकतो. त्याचबरोबर धरणे, तलाव आणि भूजल पातळीवरही परिणाम होण्याची शक्यता आहे.
तज्ज्ञांनी शेतकरी आणि प्रशासनाला परिस्थितीवर बारकाईने लक्ष ठेवण्याचा सल्ला दिला असून पाणी व्यवस्थापन आणि पीक नियोजनाबाबत आवश्यक उपाययोजना करण्याचे आवाहन केले आहे. आगामी काळात मान्सूनची स्थिती आणि एल निनोचा प्रभाव यावर देशाच्या कृषी व जलव्यवस्थेचे भवितव्य मोठ्या प्रमाणात अवलंबून राहणार आहे.
